नौमूले गाउँपालिकाः संक्षिप्‍त परिचय
नौमूले गाउँपालिका दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम दैलेख सदरमुकामबाट उत्तरतर्फ कालिकोट जिल्लाको महाबै गाउँपालिकासँग सिमाना जोडिएको गाउँपालिका हो । यो गाउँपालिकाको नाम नौमूले रहनुको कारण साविकको तोलि गा.वि.स. वडा नं. ५ मा रहेको बजारको किनारमा पानीको नौ वटा मूल रहेको हुँदा उक्त बजारलाई नौमूले बजार भनिएको र परापूर्व देखिनै उक्त बजार साबिकको इलाकाको मुख्य बजार रहेकोले यस गाउँपालिकाको नाम नौमूले गाउँपालिका नामाकरण गरिएको हो ।

भौगोलिक अवस्थितिः
नौमूले गाउँपालिका कर्णाली प्रदेशको राजधानी विरेन्द्रनगर सुर्खेतदेखि कि.मि. 96 र दैलेख जिल्लाको सदरमुकाम दैलेख सदरमुकामबाट 19 कि.मि. उत्तरमा अवस्थित रहेको छ । यस नौमूले गाउँपालिकाको पूर्वमा जाजरकोट जिल्लाको जुनिचाँदे गाउँपालिका, पूर्व-दक्षिणमा दैलेख जिल्लाको भगवतिमाई गाउँपालिका, दक्षिण पश्चिममा नारायण नगरपालिका र उत्तरमा कालिकोट जिल्लाको महाबै गाउँपालिका पर्दछ । दैलेख जिल्लाको ११ वटा स्थानीय तहहरुमध्ये आर्थिक दृष्टिकोणले विपन्‍न, प्राकृतिक, धार्मिक तथा ऐतिहासकि दृष्टिकोणले समृद्ध छ । राजनीतिक रुपमा दैलेख जिल्लाको निर्वाचन क्षेत्र नं. १ मा पर्ने यस गाउँपालिकाको केन्द्र हाल वडा नं. १ मा रहेको नौमूले बजारमा रहेको छ । यस गाउँपालिकालाई ८ वटा वडाहरुमा विभाजन गरिएको छ । नौमूले गाउँपालिकाको भौगोलिक अवस्थिति यसप्रकार रहेको छः
क) अक्षांशः 28० 54' उत्तरदेखि उत्तर
ख) देशान्तरः 81048' पूर्वी देशान्तरसम्म
ग) समुन्द्र सतहदेखि उचाईः नौमूले गाउँपालिका वडा नं. 8 को झिल्केको 890 मिटर देखि महावु 4168 मिटर लेखसम्म
घ) कुल क्षेत्रफलः 228.59 ब.मि.